Doğal Bağışıklığın Yapıtaşları 5-Doğal Bağışıklık Sitokinleri

Beğeni ve paylaşım yapabilirsiniz.

 

Doğal Bağışıklığın Yapıtaşları

5-    Doğal Bağışıklık Sitokinleri

Mikroorganizmalarca uyarılan makrofajlar ve diğer hücreler sitokinler olarak tanımlanan ve doğal direnç kapsamında gerçekleşen hücresel reaksiyonları yönlendiren proteinleri salgılarlar (Şekil: Doğal bağışıklığın sitokinleri) ve (Tablo: Doğal bağışıklığın sitokinleri özellikleri).



sitokinler

 

 

SİTOKİN

ANA KAYNAK HÜCRE(LER)

ANA HÜCRESEL HEDEFLER VE BİYOLOJİK ETKİLER

Tümör nekroz faktör (TNF)

Makrofajlar, T hücreleri

Endotelyal hücreler: aktivasyon (enflamasyon, koagülasyon)

Nötrofiller: aktivasyon Hipotalamus: ateş

Karaciğer: akut faz proteinleri sentezi Kas, yağ: katabolizma (kaşeksi)

Pek çok hücre tipi: apoptoz

İnterlökin-1 (IL-1)

Makrofajlar, endotelyal hücreler, bazı epitelyal hücreler

Endotelyal hücreler: aktivasyon (enflamasyon, koagülasyon)

Hipotalamus: ateş

Karaciğer: akut faz proteinleri sentezi

Kemokinler

Makrofajlar, endotelyal hücreler, T lenfositler, fibroblastlar, Trombositler

Lökositler: kemotaksi, aktivasyon

İnterlökin-12 (IL-12)

Makrofajlar, dendritik hücreler

Doğal öldürücü hücreler ve T hücreleri: IFN-y sentezi, artmış sitolitik aktivite T hücreleri: TH1 farklılaşması

İnterferon-γ  (IFN-γ)

Doğal öldürücü hücreler, T lenfositleri

Makrofajların aktivasyonu, bazı antikor yanıtlarının uyarılması

Tip I IFN’lar

(IFN-α, IFN-β)

IFN-α: Makrofajlar

IFN-β: Fibroblastlar

Tüm hücreler: antiviral konum, artmış sınıf I MHC ekspresyonu

Doğal öldürücü hücreler; aktivasyon

İnterlökin-10 (IL-10)

Makrofajlar, T hücreler (esas anlamda TH2)

Makrofajlar: IL-12 yapımının inhibisyonu,

eş-uyaran ve sınıf II MHC moleküllerinin ekspresyonunda azalma

İnterlökin-6 (IL-6)

Makrofajlar, endotelyal hücreler, T hücreleri

Karaciğer: akut faz proteinleri sentezi

B hücreleri; antikor yapıcı hücrelerin çoğalması

interlökin-15 (IL-15)

Makrofajlar ve diğerleri

Doğal öldürücü hücreler: çoğalma

T hücreleri: çoğalma

İnterlökin-18 (IL-18)

Makrofajlar

Doğal öldürücü hücreler ve T hücreleri: IFN-γ sentezi

Tablo: Doğal bağışıklığın sitokinleri özellikleri. Doğal immünitenin ana sitokinlerinin bazı önemli özellikleri listelenmiştir. IFN-γ’nın hem doğal hem de edinsel bağışıklıkta rol alan bir sitokin oluşuna dikkat ediniz. Tümör nekroz faktör (TNF) ismi LPS ile uyarılan bir sitokinin farede tümörleri öldürmesi deneyinden kaynaklanmıştır. Bugün adı geçen etkinin TNF ile uyarılan ve tümör kan damarlarında enflamasyonda görülen reaksiyonun abartılı şekli olarak yorumlanabilen tromboz oluşumu nedeniyle geliştiğini bilmekteyiz. “İnterferon” ismi ise bu sitokinlerin viral infeksiyonlarda devreye girmesi nedeniyle oluşmuştur. IFN-γ, tip I IFN’lar ile karşılaştırıldığında zayıf bir antiviral sitokindir.

 

 

Lökositlerin kendi aralarında ve diğer hücrelerle iletişiminde rol oynayan sitokinler, bağışık yanıt ile enflamasyonu düzenleyen çözünmüş proteinlerdir. Geleneksel olarak, lökositlerce sentezlenmeleri ve lökositlere etki etmeleri göz önüne alınarak, sitokinlerin büyük bölümüne interlökinler denilmiştir (Ancak günümüzdeki bilgiler ışığında bu isimlendirmenin doğru olmadığı kabul edilir; çünkü sitokinlerin çoğunun lökositler dışındaki başka hücrelerce sentezlenip, etkilerini de başka hücrelere gösterdikleri saptanmıştır). Doğal direnç kapsamında ele alman sitokinlerin büyük bölümü mikroorganizmalarca uyarılan makrofajlarca sentezlenir. Örneğin LPS’in makrofaj yüzeyindeki özel reseptörüne bağlanması, bu hücrelerin güçlü sitokin sentezine başlamasına yol açar. Bakteriler, genellikle Toll-benzeri reseptörlerden oluşan başka reseptörler aracılığı ile benzer uyarıyı gerçekleştirirler. Sitokinler hücresel yanıt sırasında da sentezlenirler; edinsel bağışıklık kapsamında değerlendirilen bu üretim biçiminde, sitokinlerin kaynağı genellikle yardımcı T lenfositleridir.

Tüm sitokinler, mikroorganizma uyarısı gibi bir uyarı sonucu az miktarda üretilir ve hedef hücre üzerinde yer alan yüksek afiniteli reseptörlere bağlanırlar. Birçok sitokin, sentezlendikleri hücreler üzerine etki gösterirken (otokrin etki), bazıları yakın hücrelere etki ederler (parakrin etki). Enfeksiyon etkenlerine karşı oluşacak doğal direnç kapsamında, uyarılan makrofajlardan bol miktarda sitokin üretilir ve sentezlendikleri bölgenin uzağında da etkili olurlar.

Doğal direnç sitokinleri konak savunmasında bir dizi etkinliğe sahiptirler. Yukarıda belirtildiği gibi, TNF, IL-1 ve kemokinler enfeksiyon bölgesine nötrofil ve makrofajları çekme görevini üstlenmişlerdir. Yüksek konsantrasyonda TNF tromboza yol açar ve miyokard kasılması ile damar genişlemesini azaltarak kan basıncının düşmesine neden olur. Ağır seyreden yaygın Gram negatif bakteri enfeksiyonları sırasında: yaygın damar içi koagülasyon ve metabolik düzensizlikler ile karakterize olup, septik şok olarak tanımlanan ölümcül sendroma rastlanabilir. Septik şokta görülen tüm klinik ve patolojik bulgular, bakteri LPS’lerine yanıt veren makrofajların ürettiği çok yüksek düzeydeki TNF ile ilintilidir. Makrofajlar LPS ve çeşitli fagosite edilmiş mikroorganizmaların uyarısına karşı IL-12’de üretirler; IL-12 nin NK’ları uyarmada oynadıkları rolden, ayrıca NK’larca üretilen ve makrofajları uyaran IFN-γ’dan yukarıda söz edilmiştir. IFN-γ, aynı zamanda T hücrelerince de üretildiğinden, bu sitokin hem doğal direncin, hem de edinsel bağışıklığın yapıtaşı olarak değerlendirilir. Virüs enfeksiyonları sırasında makrofajlar ve diğer enfekte hücreler tip I interferonları olarak tanımlanan ve viral replikasyonu engelleyerek yeni hücrelerin enfekte olmalarını engelleyen sitokinler de üretirler. IFN- α olarak belirtilen tip I interferonlar kronik viral hepatit tedavisinde kullanılır.

 

 

 

 

 


Beğeni ve paylaşım yapabilirsiniz.

Bu yazının kalıcı bağlantısı https://www.biyolojidersim.com/dogal-bagisikligin-yapitaslari-5-dogal-bagisiklik-sitokinleri/

Bir cevap yazın

E-Posta adresiniz yayınlanmayacaktır.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.
%d blogcu bunu beğendi: