10. Sınıf Biyoloji 2. Dönem 1. Yazılı soru (2025–2026 10 2-1) 1

1)          Canlılar arası etkileşimlerle ilgili aşağıdaki soruları cevaplayınız. (10 PUAN)

a.       Rekabet nedir? Açıklayınız. (5 PUAN)

 

 

 

b.      Tür içi rekabet hangi kaynaklar için gerçekleşebilir? (5 PUAN)

 

 

2)          Bir araştırmacı, çayır ekosisteminde şu besin zincirini tespit etmiştir: Ot → Çekirge → Kurbağa → Yılan → Kartal. Her trofik basamakta enerjinin yalnızca %10’unun bir üst basamağa aktarıldığı ölçülmüştür. (15 PUAN)

a.       Enerjinin trofik basamaklar arasında yalnızca %10 oranında aktarılmasının nedenlerini açıklayınız; kalan %90’a ne olduğunu belirtiniz. (5 PUAN)

 

 

b.      Otların 10.000 kkal enerji içerdiği varsayıldığında, kartalın alabileceği maksimum enerji miktarını hesaplayınız ve hesabınızı gösteriniz. (5 PUAN)

 

 

c.       Enerji akışının tek yönlü olması ve madde döngülerinden farklı işlemesi, ekosistemlerin sürdürülebilirliği açısından ne anlam taşır? Değerlendiriniz. (5 PUAN)

 

3)          "Bir bahar sabahı, mısır tarlalarına domuzların büyük zarar verdiğini gördük. Öğretmenimiz, çiftçilerin kurtları avlaması sonucu domuzların aşırı çoğaldığını belirtti. Yürüyüşümüz sırasında yoncaları saran tam parazit küsküt bitkilerini, yağmur sonrası çıkan şapkalı mantarları ve orman zeminindeki sürüngenleri gözlemledik. Ormanın derinliklerinden gelen ağır leş kokusu ise ölü bir domuzun bakteri ve mantarlar tarafından çürütüldüğünü gösteriyordu. Bu ayrıştırıcı faaliyetler sayesinde orman toprağı organik ve inorganik maddelerce zenginleşmişti." (9 PUAN)

a.       Hangi canlı ögelerinden bahsedilmiştir? (3 PUAN)

 

 

 

b.      Hangi cansız ögelerinden bahsedilmiştir? (3 PUAN)

 

 

 

c.       Bu metinde ayrıştırıcılardan nasıl söz edildiğini açıklayınız. (3 PUAN)

 

 

 

4)          Bir bireyin günlük bazal metabolizma hızı ve fiziksel aktivite toplamı 2500 kcal’dir. Bu birey, her gün 3000 kcal değerinde (ağırlıklı olarak işlenmiş gıda) besin tüketmekte ancak spor yapmamaktadır. (12 PUAN)

a.       Bu bireyin vücudunda gerçekleşen anabolizma ve katabolizma dengesini yorumlayınız. (6 PUAN)

 

 

 

b.      Bu beslenme alışkanlığı uzun süre devam ederse, bireyde oluşabilecek metabolik rahatsızlıkları ve bu durumun hücresel düzeydeki (yağ depolama) sonucunu tahmin ederek yazınız. (6 PUAN)