Peroksizomlar

 

Peroksizomlar

Peroksizomlar (mikrocisimcikler olarak ta bilinir) membran-bağlı, küre şeklinde ya da oval, hücre içinde katalaz enzimine özgü sitokimyasal bir reaksiyon ile tanımlanabilen organellerdir. Boyanmış preparatlarda, küçük organeller (0.15-0.25 (im çapında) olarak görünür; hepatositlerden daha büyük olabilirler. Peroksizomlar, ürat oksidazı (ürikaz) içeren bir kristalin çekirdeği olan bir nükleoid içerebilir; insan peroksizomunda nükleoid yoktur. Bunlarda mitokondriler gibi oksijen kullanırlar; ancak, ATP üretmezler ve hücresel metabolizmaya doğrudan katılmazlar.

Peroksizomlar, peroksizom membranlarında bir reseptör protein ailesi (peroksinler olarak adlandırılır) tarafmdan tanınan özgül sitozolik proteinleri içeri aktararak büyüyen mevcut peroksizomdan köken alırlar. Daha sonra, peroksizomlar ortadan ikiye ayrılarak bölünürler; yaklaşık 5-6 günlük bir ömrü vardır.

Peroksizomlar, işlevleri uzun zincirli yağ asitlerinin oksidasyonunundan, kolesterol sentezi ve etanol gibi zararlı atıkların detoksifikasyonuna kadar değişkenlik gösteren çeşitli enzimler barındırır.

Zamanla istisnai olarak hücrelere zararlı olan H2O2 üretir. Bununla beraber, herbiri bir hem’e bağlanan dört apokatalaz molekülünden oluşan katalaz enzimi H2O2‘nun suya yıkılımmı katalizler.

Peroksizomlar, özgül organik maddelerden hidrojeni çıkartarak, onları okside ederler. Çıkarılan hidrojen, moleküller oksijene (O2) taşınır. Bunun sonucunda, hücre İçin çok zararlı bir madde olan hidrojen peroksit (H2O2) oluşur. Bununla beraber, H2O2 peroksizomda bulunan katalaz enzimi tarafından elimine edilir. Katalaz H2O2’nin hidrojen atomlarını çeşitli bileşiklere transfer eder ve ayrıca, H2O2’yi  H2O ve O2’ye ayrıştırır (2 H2O2 —> 2 H2O + O2). Katalaz, klinik olarak da olumsuz etkilere sahiptir: Özellikle karaciğer ve böbrek peroksizomlar], çeşitli toksik molekülleri ve ilaçları indirger. Örneğin; sindirilen etil alkolün %50’si, karaciğer ve böbrek peroksizomları tarafından, asetaldehide indirgenir. Karaciğer ve böbrek peroksizomlarının enzim içeriği, diğer organlardaki peroksizomların enzim içeriğinden oldukça farklıdır. Homojen matrikslerinde, D- ve L-amino oksidaz, katalaz ve hidroksiasit oksidaz bulunur. İnsan hariç kimi türlerde, ürat oksidazdan oluşmuş bir kristalin nükleotid bulunur. Diğer peroksizomal enzimler, miyelinin ana fosfolipit bileşeni olan plazmalojen sentezini başlatır.

Peroksizomlar lipit metabolizmasıyla ilgili enzimler içerirler. Böylece, uzun zincirli yağ asitlerinin (18 karbonlu ve daha uzun) β-oksidasyonu, mitokondriyal karşılığından farklı olan peroksizomal enzimler tarafından gerçekleştirilir. Safra asitleri ve kolesterol oluşmasına yol açan belli reaksiyonlar da, oldukça saflaştırılmış peroksizom fraksiyonlarında yerleşiktir.

Peroksizomal enzimler, serbest sitozolik poliribozomlarda sentezlenirler ve karboksil uçlarında içine alma işareti gibi işlev gören küçük bir aminoasit dizisi bulunur. Bu işarete sahip olan proteinler, peroksizomların zarında yerleşik reseptörler tarafından tanınır ve organel içine alınırlar. Peroksizom sığa olarak büyür ve henüz tam olarak bilinmeyen bir düzenekle ikiye bölünür.

Bu yazının kalıcı bağlantısı https://www.biyolojidersim.com/peroksizomlar/

Bir cevap yazın

E-Posta adresiniz yayınlanmayacaktır.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.
%d blogcu bunu beğendi: