Golgi Kompleksi

 

Golgi Kompleksi

Başta sekresyon olmak üzere birçok aktiviteye katılır. Asıl görevi, membran akışını (yapım ve yıkım) ve organeller arası vezikül trafiğini koordine etmektir. Sitoplazmanın belirli bölgelerinde üst üste gelmiş yassı membran kompartmanlarıdır. “Golgi cisimcikleri” adı da verilir.

Temel görevleri çeşitli madde ve molekülleri toplama, modifiye etme, paketleme, ve dağıtmadır. ER üzerinde yapılmış lipid ve proteinler buraya gelir ve burada bunlar çeşitli polisakkaritlerle bağlanır (glikolipid ve glikoprotein). Bu şekilde bu moleküllerin üzerine özel bir şifre (etiket) kaydedilmiş olur. Bu glikolipid ve glikoproteinler özel bir golgi kompartımanında toplanırlar ve bu kompartıman (vezikül) golgiden tomurcuklanıp ayrılarak içindeki maddeyi hücrenin gerekli bölgelerine taşır veya hücre dışına salar (salınım vezikülleri). Tipik bir hücrede 30 dakika içinde hücrenin tüm membranına eşdeğer membran bu şekilde golgiden ayrılır ve hücre membranı ile birleşerek (füzyon) içindeki maddeleri dışarı veya membrana verir. Yani diğer bir deyimle hücre membranı statik olmayıp, sürekli yapılım ve yıkılım halindedir (ekzositoz ve endositozda membranın veziküler ayrılımını hatırlayınız).

Bu organel, 3 esas kompartımandan oluşur: birbiri üzerinde düzenli aralıklarla yerleşmiş, hafifçe kıvrılmış ve yassılaşmış 3–10 sisterna; sisternaların çevresinde çok sayıda küçük veziküller ve bu kümenin konkav yüzeyinde bazen yoğunlaşmış vakuoller olarak da isimlendirilen birkaç büyük vakuol. Kümenin cis yüzü (konveks yüz, olgunlaşmamış yüz), genişlemiş olan komşu ER sisternalarına çok yakındır ve taşıyıcı veziküller ile kuşatılmıştır. Trans yüz (konkav, olgun yüz) sıklıkla çok sayıda yoğunlaşmış vakuol içerir ve genellikle çekirdeğe uzak olan yüzdür. Golgi kompleksi, polisakkarit ve oligosakkarit zincirlerinin (her seferinde bir şeker ekleyerek) boyuna uzamasını sağlayan, çok sayıda glikoziltransferazlar içerir. Golgi enzimleri, proteinlerin ve lipitlerin glikozilasyonu ile glikozaminoglikanların (GAG) sulfatlanmasıyla ilgilidir. Bu nedenle Golgi kompleksi, salgılanacak glikoproteinler, proteoglikanlar, glikolipitler ve sulfatlı GAG ların sentezine önemli rol oynar. ER da sentezlenen ürün, Golgi kompleksi tarafından bir vezikül içinde paketlenir. Bu salgı vezikülü ya da salgı granülü ekzositozis için plâzma membranına taşınır. Bazı hücrelerin Golgi kompleksi, salgı ürününü salgılamadan önce yoğunlaştırır ve depolar. Böyle bir yoğunlaştırma, Golgi kompleksinin trans yüzünde, genellikle salgı granüllerinin prekürsoru olarak da fonksiyon gören yoğun vakuollerin esas fonksiyonudur.

golgi aygıtı 

Şekil: Golgi

 

Salgı maddeleri, tek yönlü olarak Golgi kompleksine doğru hareket eder. Bu olayda, transfer vezikülü ER’dan tomurcuklanmayla kopar ve Golgi kompleksinin immatür (cis) yüzüne yapışır. Vezikül içeriği, bir sisternadan diğer sisternaya geçerken değişikliğe uğrar ve olgun (trans) yüze doğru ilerler. Buradan tomurcuklanmayla ayrılırken içeriği ürünün son şeklidir. Bununla beraber, bu görüş geçen zamanla birlikte değişikliğe uğramaktadır. Lizozomal enzimlerin paketlenmesinde Golgi kompleksinin rolü tartışmalıdır. Bazı araştırmacılar, bu gibi enzimlerin paketlendiği asıl yerin GERL (Golgi, Endoplâzmik Retikulum, Lizozom) olduğunu düşünürler. GERL, lizozomal enzimleri içeren endoplâzmik retikulumun Golgi kompleksinin trans yüzüne yakın olan elemanlarından oluşur. Sonuç olarak golgi hücrenin taşınım organelidir. Maddeleri toplar, modifiye eder, paketler ve hücrenin değişik bölgelerindeki adreslere götürür.

 

Kaynak:

Geçkil, H. Biyokimya I. 2012 İnönü Ünv. (yazılar)

 

 

Beğeni ve paylaşım yapabilirsiniz.

Bu yazının kalıcı bağlantısı http://www.biyolojidersim.com/golgi-kompleksi/

Bir cevap yazın

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.